Is een fietshelm verplicht in Nederland?

Een fietshelm is niet verplicht in Nederland. Hoewel het dragen van een helm niet verplicht is, wordt het wel sterk aanbevolen. Het dragen van een helm kan een belangrijke bijdrage leveren aan de veiligheid van fietsers, vooral voor specifieke groepen zoals kinderen, senioren, en wielertoeristen. Voor de gebruikers van speed pedelecs is het dragen van een helm zelfs verplicht.

Fietserbond Nederland

De Fietsersbond is tegen een verplichte fietshelm, omdat zij menen dat dit de spontaniteit van korte verplaatsingen zou beperken en praktisch niet altijd toe te passen zou zijn, zoals bij deelfietsen. Bovendien zou een verplichte helm de link tussen fietsen en onveiligheid versterken. Het dragen van een helm is een persoonlijke keuze en moet een vrije optie blijven.

Een fietshelm kan wel degelijk een bijdrage leveren aan het verminderen van letsels bij een val, maar het is niet de enige maatregel om verkeersonveiligheid te verbeteren. Goede infrastructuur, lagere snelheid van het autoverkeer, en veilig gedrag in het verkeer zijn even belangrijk. Het dragen van een helm is een extra veiligheidsmaatregel, maar het is niet de oplossing voor alle verkeersonveiligheidsproblemen.

Stichting Consument en Veiligheid (SCV)

De Stichting Consument en Veiligheid (SCV) is voor het dragen van een fietshelm, vooral bij jonge kinderen. Hier zijn enkele belangrijke argumenten voor het dragen van een fietshelm:

  1. Bescherming tegen hoofdletsel: Een fietshelm is ontworpen om hoofdletsel te voorkomen bij een val. Het helpt bij eenzijdige ongevallen en beschermt tegen schrammen, open wonden, en kneuzingen
  2. Effectiviteit bij ongevallen: Studies tonen aan dat fietsers met een helm ongeveer 60% minder kans hebben op ernstig hoofdletsel en ongeveer 70% minder kans op dodelijk hoofd-/hersenletsel bij een ongeval
  3. Nuttig bij jonge kinderen: De SCV vindt dat een fietshelm nuttig is voor jonge kinderen omdat het hoofdletsel voorkomt bij een val. Het helpt ook bij het beveiligen van het hoofd en gezicht bij een ongeval
  4. Goede bescherming bij lage snelheden: Een fietshelm is bedoeld voor klappen tot 20 km/h en helpt voornamelijk bij eenzijdige ongevallen. Het meeste hoofdletsel komt voor bij lage snelheden, en een helm helpt bij deze situaties
  5. Veiligheid bij fietsongevallen: Een fietshelm is niet bedoeld om fietsongevallen te voorkomen, maar het helpt bij bescherming tegen hoofdletsel bij een ongeval. Goede infrastructuur, lagere snelheid van het autoverkeer, en veilig gedrag in het verkeer zijn even belangrijk voor verkeersonveiligheid
  6. Promotie van veilig fietsgedrag: Fietshelmcampagnes kunnen leiden tot een stijging van het gebruik van fietshelmen, vooral bij kinderen. Het gebruik van een helm wordt ook geassocieerd met veiliger fietsgedrag

De SCV is echter niet voor een verplichte fietshelm, omdat het dragen van een helm een persoonlijke keuze zou moeten blijven. Het dragen van een helm kan wel degelijk een bijdrage leveren aan de veiligheid van fietsers, maar het is niet de enige maatregel om verkeersonveiligheid te verbeteren.

Gebruik van fietshelmen stijgt in Nederland

De trend in het dragen van fietshelmen in Nederland de afgelopen jaren is als volgt:

  1. Verhoogd gebruik van fietshelmen: Het gebruik van fietshelmen is gestegen, vooral bij kinderen en senioren. Het dragen van een helm is een persoonlijke keuze, maar het wordt sterk aanbevolen om de veiligheid van fietsers te verbeteren
  2. Verplichte helmgebruik bij specifieke groepen: Vanaf 1 januari 2023 is het dragen van een fietshelm verplicht op speed pedelecs, snorfietsen, en snorscooters met een blauw kenteken. Dit is een belangrijke stap in de richting van veiliger fietsen in Nederland
  3. Breedere beweging voor veilig fietsen: Er is een brede beweging op gang gekomen om het gebruik van fietshelmen te promoten en veiliger fietsen te stimuleren. Dit wordt ondersteund door diverse organisaties, zoals Veilig Verkeer Nederland, Hersenstichting, en de Fietsersbond
  4. Daling in letsels: Er is een daling in letsels bij fietsongevallen in Nederland, wat mogelijk te wijten is aan het toenemende gebruik van fietshelmen en andere veiligheidsmaatregelen
  5. Politieke aandacht: Het dragen van een fietshelm wordt steeds meer politiek relevant, met initiatieven zoals de Dag van de Fietshelm op 10 april 2024, waarbij de politiek wordt aangespoord om meer aandacht te besteden aan helmgebruik

In samenvatting, het gebruik van fietshelmen in Nederland is gestegen, en er is een brede beweging op gang gekomen om veiliger fietsen te stimuleren. Het dragen van een helm wordt steeds meer politiek relevant, en er is een daling in letsels bij fietsongevallen te zien.

Wat doet de Nederlandse overheid?

Het dragen van fietshelmen in Nederland wordt door de overheid gestimuleerd door verschillende initiatieven en campagnes. Hier zijn enkele voorbeelden:

  1. Veilig Verkeer Nederland (VVN): VVN stimuleert het vrijwillig gebruik van fietshelmen door middel van campagnes en educatieve programma’s. Ze bieden ook fietshelmen aan bij praktische verkeersexamens voor scholieren om het gebruik van helmen te promoten
  2. Fietsersbond: De Fietsersbond is tegen een verplichte helmgebruik, omdat het dragen van een helm een persoonlijke keuze zou moeten blijven. Ze stimuleren het gebruik van helmen door het aanbieden van informatie over de voordelen van het dragen van een helm en het promoten van veilig fietsgedrag
  3. ANWB: De ANWB adviseert het dragen van een fietshelm, vooral voor kwetsbare verkeersdeelnemers zoals kinderen en ouderen. Ze wijzen ook op de risico’s van fietsongelukken en het belang van veilig fietsgedrag
  4. Politieke initiatieven: Er zijn politieke initiatieven om het gebruik van fietshelmen te stimuleren, zoals de Dag van de Fietshelm, die in 2024 plaatsvond. Deze dag wordt gebruikt om de belangrijkheid van het dragen van een helm te benadrukken en om mensen te bewegen om een helm te dragen
  5. Pilotprojecten: Er zijn pilotprojecten gestart om het gebruik van fietshelmen te stimuleren, zoals het aanbieden van fietshelmen bij praktische verkeersexamens voor scholieren. Dit project is een succes geweest, met 20 fietshelmen die als warme broodjes weggingen bij de eerste school.

In samenvatting, de overheid in Nederland stimuleert het gebruik van fietshelmen door middel van campagnes, educatieve programma’s, en het aanbieden van informatie over de voordelen van het dragen van een helm.